İşlemler ve P2P

Bitcoin geldi ve kayboldu: gönderen onaylanmamış transferi nasıl geri alır

Güncellendi 3 dk okuma

Kısaca

  • Onaylanmamış bir bitcoin transferi henüz para değildir. İşlem kuyrukta beklerken gönderen onu başka bir işlemle değiştirip aynı coinleri kendine gönderebilir.
  • Birçok cüzdan böyle bir transferi hemen gösterir. Alıcı tutarı görür, ürünü ya da nakdi teslim eder, birkaç dakika sonra tutar kaybolur.
  • Korunma basit: en az bir onay bekleyin ve bakiye rakamına değil, blok gezgininde işlemin durumuna bakın.

Mağdur ne görür

Bitcoin karşılığında telefon, nakit ya da USDT satıyorsunuz. Alıcı yazıyor: “Gönderdim, cüzdanı yenile.” Yeniliyorsunuz: tutar orada, yanında gelen bir işlem. Alıcı acele ettiriyor: vakti yok, kibar, “zaten ödedi”. Ürünü teslim ediyorsunuz.

On dakika ya da bir saat sonra tutar cüzdandan kayboluyor. Sizin tarafınızda kimse onu çekmedi. Gördüğünüz transfer artık blokzincirde yok: yerini, aynı coinleri alıcıya geri gönderen başka bir işlem aldı.

Gönderen parayı neden geri alabilir

Bitcoin ağında bir işlem iki aşamadan geçer:

  1. Gönderildi. Ağa yayıldı ve onaylanmamış işlemler kuyruğunda (mempool) bekliyor.
  2. Onaylandı. Bir madenci onu bir bloğa ekledi. Yeni bir blok ortalama on dakikada bir çıkar.

Blokta yer azdır ve madenciler önce işlem boyutunun birimi başına daha yüksek ücret ödeyenleri alır. Çok düşük ücretli bir transfer saatlerce bekleyebilir.

İşlem bir bloğa girmediği sürece ağ, aynı coinleri harcayan ve daha yüksek ücret ödeyen yeni bir işlemle onun değiştirilmesine izin verir. Bu kuralın adı Replace-by-Fee (RBF), yani “ücretle değiştirme”dir. Dürüst kullanımları vardır: takılan bir transferi hızlandırmak ya da adresteki bir hatayı düzeltmek. Ama dolandırıcı da aynı kuralı kullanır:

  1. İşlem kuyrukta uzun süre kalsın diye size en düşük ücretle bitcoin gönderir.
  2. Tutarı cüzdanınızda görüp ürünü teslim etmenizi bekler.
  3. Aynı coinleri daha yüksek ücretle kendine gönderir.
  4. Madenciler daha kârlı işlemi seçer. Sizinki kuyruktan düşer, coinler dolandırıcıda kalır.

Hiçbir şey hacklenmez. Kimse cüzdanınızın anahtarlarına dokunmaz. Gönderen, onaylanmadığı sürece kendi işlemini yeniden yazar, o kadar.

Peki işlemde değiştirme işareti yoksa

Eskiden gönderen işlemi değiştirilebilir olarak işaretlerdi ve bu işaret sayesinde riskli bir transfer ayırt edilebilirdi. Bugün bu işaret neredeyse hiçbir şeyi garanti etmiyor: ağ düğümlerinin ana yazılımı Bitcoin Core, 28.0 sürümünden (Ekim 2024) beri varsayılan olarak onaylanmamış her işlemin değiştirilmesini kabul ediyor ve 29.0 sürümünde (Nisan 2025) bunu kapatma seçeneği kaldırıldı. Bu yüzden tüm transferler için tek kural var: onay yoksa, para yok sayın.

Tuzağa düşmemek için

  • Sıfır onay, sıfır para. Ürünü ancak gelen işlemin en az bir onayı olduktan sonra teslim edin. Büyük tutarlarda daha fazla bekleyin; ne kadar, satıcı rehberinde anlatılıyor.
  • Bakiyeye değil, duruma bakın. İşlemi açın ve onay sayısını bulun. En güvenilir yol blok gezginidir: transfer nasıl kontrol edilir.
  • Acele ettiriyorlarsa durun. “Çabuk ol”, “gönderdim, yenile”, “koşmam lazım” — bu düzenin ana işaretidir. Dürüst bir alıcı yirmi dakika beklemekte zorlanmaz.
  • Şüpheli derecede düşük ücret. Transfer, şu anda bloğa hızlı girmek için gerekenden çok daha az ücret ödediyse uzun süre bekler ve bu süre boyunca değiştirilebilir.
  • Alıcının adresini kontrol edin. Anlaşmadan önce gönderenin bitcoin adresini GuardPay /check aracına yapıştırın: hırsızlık ya da şantajla bağlantılıysa bunu ürünü teslim etmeden görürsünüz.

Para zaten kaybolduysa

Yazışmayı, alıcının adresini, kaybolan işlemin hash’ini ve onun yerini alan işlemin hash’ini saklayın: gezgin aralarındaki bağlantıyı gösterir. Bu, coinlerin size gönderildiğinin ve sonra gönderene geri döndüğünün kanıtıdır. Bununla polise ve alıcıyı bulduğunuz platforma başvurulur. Coinlerin daha sonra nereye gittiği izlenebilir.

Adresi ücretsiz kontrol edin

Güven puanı, risk etiketleri, bilinen dolandırıcı adreslerle bağlantılar, sahte tokenler ve verilmiş onaylar — bir dakikada, imza ve cüzdan bağlantısı olmadan.

Adresi kontrol et

Sık sorulan sorular

Onaylanmış bir transfer de aynı şekilde kaybolabilir mi?

Tek bir onay bu düzeni imkânsız kılar: yalnızca henüz bloğa girmemiş bir işlem değiştirilebilir. Kaydedilmiş bir blok ancak zincirin yeniden düzenlenmesiyle geri alınabilir; bu pahalıdır ve onay sayısı arttıkça giderek daha az olasıdır. Büyük tutarlarda birkaç onay bekleyin.

Olmayan parayı cüzdan neden gösterdi?

Birçok cüzdan onaylanmamış girişi hemen gösterir, bazıları da onu toplam bakiyeye ekler. Ekrandaki rakam blokzincirdeki bir kayıt değil, kuyruktaki bir taleptir. Farklı cüzdanların bunu nasıl ele aldığını ayrı bir yazıda anlattık.

TRON ağındaki USDT’de de bu olur mu?

Hayır, TRON’da ücrete göre değiştirmeli bir kuyruk yoktur: işlem birkaç saniye içinde ya bloğa girer ya da başarısız olur. Ama orada kendine özgü sahtecilikler var: USDT adlı sahte bir token ve sahte ödeme onayı.

Bu rehber düzeneklerin nasıl işlediğini ve nasıl korunacağınızı anlatır. Hukuki veya finansal tavsiye değildir.

Sıradaki okuma